تسهیل زیارت

از مردادماه سال ۹۹ که معاونت خدمات زائرین حرم مطهر امام رضا (ع) به منظور ارائه خدمات مطلوب‌تر به زائران بارگاه نورانی حضرت رضا (ع)، تأمین رفاه و آسایش بیشتر زائران شکل گرفت، ضروری بود تا با نگاه دقیق‌تری این وظیفه دنبال و پیگیری شود. کارنامه این معاونت در این مدت گواه آن است که توجه و دقت نظر ویژه‌ای برای رسیدن به این اهداف مبذول شده و خدمات با کیفیت‌تر، اقدامات سریع‌تر و همکاری ویژه‌تری با سایر نهادها و ارگان‌های خدمت‌رسان برای کارایی و اثربخشی بیشتر انجام گرفته است. نقشه راه خدمتی که خروجی آن، افزایش رفاه و کیفیت خدمات به زائران این حرم مطهر شد.

راه‌اندازی چایخانه حضرت رضا (ع)

بر اساس تأکید تولیت آستان قدس رضوی مبنی بر میزبانی شایسته از زائران و مجاوران و ایجاد فضای معنوی جهت رفع خستگی زائران گرامی، چایخانه حضرت در صحن‌های کوثر و غدیر بارگاه منور امام رضا (ع) با پذیرایی روزانه از ۱۰ هزار زائر راه‌اندازی شد.

این چایخانه‌ها با مشارکت خیران و بانیان نیک‌اندیش و به همت تشکل‌های مردمی هرروز از ساعت 14:30 تا 20 با رعایت کامل شیوه‌نامه‌های بهداشتی پذیرای زائران با چای شیرین در لیوان‌های یک بار مصرف کاغذی و توزیع بسته‌های متبرک در مناسبت‌های مختلف بوده که تاکنون ۳۵۰ هزار بسته پذیرایی در محل چایخانه‌های حضرت توزیع شده است.

علاوه بر اینها، یک چایخانه‌ دیگر در باغ رضوان و یک چایخانه نیز در صحن امام حسن مجتبی (ع) به‌زودی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد که ظرفیت هر کدام از آن‌ها روزانه ۱۰ هزار نفر خواهد بود.

گل‌آرایی حرم مطهر با مشارکت ناذران گل

گل‌آرایی حرم مطهر از سال ۱۳۸۴ شروع شده و طی سال‌های متوالی روند افزایشی و تکاملی را طی کرده است. هر ساله بخش اعظم گل‌های استفاده شده برای آذین‌بندی و گل‌آرایی حرم مطهر از سوی ناذران و تولیدکنندگان گل و گیاه سراسر کشور تأمین می‌شود و بخشی دیگر نیز خریداری می‌شوند. حجم گل‌آرایی در سال ۱۳۹۹ به حدی بوده که یک گروه ویژه از ناذران گل و گیاه از شهرهای مختلف تهران، کرج، رامسر و محلات در انجام آن همکاری داشته‌اند.

گلباران حرم مطهر

گلباران ویژه و عرض تبریک محضر حضرت رضا (ع) از دیگر آیین‌هایی است که هر ساله در شب میلاد ایشان و خواهر بزرگوارشان با حضور زائران و خدمه انجام می‌شود اما در سال ۱۳۹۹ به‌منظور رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی این مراسم با حضور خدمه و با استقرار هر نفر بر روی یک فرش در رواق امام خمینی حرم امام رضا (ع) برگزار شد و بعد از توسل، به هر کدام از خدمه یک شاخه گل تحویل و بعد از طی نمودن مسیرهای رواق‌های مبارکه دارالزّهد، دارالسّرور و دارالسّلام در رواق مبارکه دارالحفّاظ، گل‌ها را به محضر حضرت رضا (ع) تقدیم کردند.

نصب سایه‌بان در راستای یک مطالبه دیرین مردمی

یکی از مطالبات اصلی زائران حرم امام رضا (ع) از گذشته تاکنون به ویژه در ایام تابستان، ایجاد سایه‌بان‌هایی به منظور حفظ رفاه حال ایشان جهت استفاده از صحن‌های حرم مطهر در روزهای گرم سال بوده است.

پس از مطالعات و بررسی نمونه‌های مختلف داخل و خارج از کشور، تلاش شد به این مطالبه به حق زائران جامعه عمل پوشانده شود و در نهایت سایه‌بان‌هایی طراحی شدند که با در نظر گرفتن تمام جوانب و حفظ معماری حرم مطهر، تهیه آن‌ها از سرعت، کیفیت و کارآیی لازم برخوردار باشد.

با توجه به شیوع بیماری کرونا و محدودیت‌های حضور زائران در رواق‌های مسقف، جانمایی و نصب این سایبان‌ها با کاهش‌دهی تجمع زائران در حفظ سلامت و ارتقای کیفیت زیارت آنان مؤثر بوده است.

مراحل خریداری و نصب سایبان‌ها

  • مرحله اول: تأمین ۷۵ سایه‌بان از پیمانکاران ترکیه‌ای و نصب ۲۳ عدد در صحن آزادی، چهار عدد در صحن بعثت، 28 عدد در صحن انقلاب اسلامی، ۱۸ عدد در صحن جمهوری اسلامی و دو عدد در صحن گوهرشاد
  • مرحله دوم: خرید ۱۹ سایه‌بان پیمانکار داخلی(تهران) و نصب در صحن کوثر
  • مرحله سوم: استقرار ۳۱ سایه‌بان در صحنه غدیر توسط قرارگاه شهید میثمی (مشهد)

تسهیل تشرف زائران

باتوجه به درخواست‌های مکرر و روزافزون زائران مبنی بر بازگشایی مسیرهای زیارتی در ایام محدودیت‌های تردد پس از بازدید‌های مکرر مسئولان وزارت بهداشت و انجام نمونه‌گیری‌های متعدد، ایمنی حضور زائران توسط کارشناسان و مسئولان امر در مسیرهای منتهی به روضه منوره تأیید شد. این اقدام از اواخر آبان‌ماه ۹۹ صورت گرفت و تاکنون در رواق‌های حرم امام رضا (ع) در حال اجراست و زائران و مجاوران با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، می‌توانند از مسیر صحن آزادی به رواق دارالسّعاده و از مسیر مسجد گوهرشاد و قسمت بالا سر حضرت مشرف شده و از فضایی نزدیک‌تر به ضریح مطهر، امام مهربانی‌ها را زیارت کنند.

طرح تشرف سالمندان و توان‌یابان از مسیر ویژه

تشرف زائران سالمند و توان‌یابان دارای صندلی چرخدار و افرادی که امکان حضور در روضه منوره برایشان مقدور نیست، با هدف نظام‌مند کردن تشرف گروه‌های دارای ناتوانی جسمی و شرایط خاص به صورت ۲۴ ساعت در مسجد مقدس گوهرشاد و شبستان علوی تا بالا سر مبارک در حال اجراست. در اعیاد و مناسبت‌ها نیز در هنگام برگشت، متبرکات تقدیم حضورشان می‌شود.

جابجایی بیش از ۱۰ میلیون زائر سالمند و کم‌توان با زائربر برقی

با توجه به گستردگی اماکن متبرکه و طولانی بودن مسیرها تا روضه منوره به منظور رفاه حال زائران به ویژه افراد سالمند و کم‌توان، علاوه بر استقرار صندلی‌های چرخدار در تمامی ورودی‌های حرم مطهر، خودروهای زائربر برقی نیز برای تردد در صحن‌های حرم مطهر به کار گرفته شده است.

این زائربرها در ۶ محور اصلی شامل سه دور برگردان طبرسی، شیخ طوسی و نواب صفوی، خیابان آیت‌الله واعظ طبسی، باب الرضا (ع) و باب‌الجواد (ع) به زائران سرویس‌دهی می‌کند. همچنین امکان بهره‌مندی از خدمت در برخی مسیرهای فرعی صحن‌های حرم مطهر میسر است.

افزایش دوبرابری صندلی‌های چرخدار

با توجه به گستردگی اماکن متبرکه و طولانی بودن مسیرها تا روضه منوره و دشواری رفت و آمد زائران سالمند و توان‌یاب، حجت‌الاسلام و المسلمین مروی، تولیت آستان قدس رضوی دستور افزایش صندلی‌های چرخدار را صادر کرد. دفاتر صندلی چرخدار در همه مبادی ورودی حرم مطهر به صورت شبانه‌روزی فعال هستند و خادمان در جابجایی زائران معلول، سالخورده و بیمار در قالب گشت سیار و همچنین در برنامه زیارتی طرح «معین‌الضعفا» خدمت‌رسانی می‌کنند.